Różnice: ceremonia świecka a humanistyczna

Pogrzeb świecki i ceremonia humanistyczna nie są pojęciami całkowicie tożsamymi, choć w praktyce często się ze sobą łączą. Obie formy pożegnania odbywają się bez religijnego obrzędu i skupiają uwagę na osobie, którą żegnamy.

Pogrzeb świecki oznacza przede wszystkim, że uroczystość nie ma charakteru religijnego. Może mieć bardzo różną formę – od krótkiego pożegnania przy grobie lub urnie po rozbudowaną ceremonię z osobistą mową, muzyką, wspomnieniami i symbolicznymi gestami.

Ceremonia humanistyczna jest ceremonią o człowieku, celebrującą jego życie, kładącą szczególny nacisk na indywidualną historię, osobowość, wartości i relacje żegnanej osoby z innymi ludźmi.

Osobista, humanistyczna ceremonia może być całkowicie świecka, ale może też zawierać elementy religijne bądź być częścią uroczystości wyznaniowej.

Jak przygotowuję osobistą ceremonię?

Zaczynam od rozmowy z rodziną, znajomymi, współpracownikami zmarłej osoby. Opowieść o człowieku przedstawiona z kilku różnych perspektyw daje pełniejszy obraz. Zmarłego inaczej wspomina współmałżonek, rodzic, dziecko, rodzeństwo czy przyjaciel.

Pytam o charakter żegnanej osoby, o to co lubiła, o zainteresowania, ważne wydarzenia, anegdoty, powiedzonka - nawet o najdrobniejsze szczegóły, które najlepiej pokazują jaka była.

Z tych opowieści tworzę indywidualny scenariusz ceremonii. Dobieramy słowa, muzykę, fotografie, przedmioty, nawet kolory oraz - jeżeli chcą tego bliscy - osobiste rytuały pożegnania.

Ważne dla mnie jest również to, aby podczas samej uroczystości bliscy czuli się bezpiecznie i nie musieli martwić się o jej przebieg. Sama koordynuję uzgodnienia i działania z zakładem pogrzebowym.

Gdzie odbywa się świecka/humanistyczna ceremonia?

Może się odbyć w kaplicy, sali pożegnań domu pogrzebowego, na cmentarzu lub w innym miejscu. Zwłaszcza w przypadku pożegnania z urną możliwości wyboru miejsca jest znacznie więcej – za zgodą zarządcy danego miejsca może to być np. własny ogród, ulubiony park zmarłej osoby, galeria sztuki czy sala kinowa.

Co może zawierać ceremonia?

• osobistą mowę pożegnalną w formie opowieści o żegnanym człowieku;
• wspomnienia rodziny i przyjaciół - w formie listów odczytanych przeze mnie lub opowiedziane przez nich samodzielnie;
• muzykę wybraną przez bliskich;
• prezentację zdjęć lub filmów;
• wiersze lub fragmenty tekstów ważnych dla zmarłej osoby;
• wspólne zapalenie świec;
• ułożenie wspólnego bukietu;
• inne symbole i rytuały związane z życiem lub osobowością żegnanej osoby.

Nie wszystkie te elementy muszą się pojawić. Najważniejsze jest to, aby ceremonia była spójna z historią człowieka i potrzebami jego bliskich.

Czy osobiste pożegnanie może być częścią pogrzebu wyznaniowego?

Tak. Coraz częściej rodziny decydują się połączyć uroczystość religijną z osobistym pożegnaniem. W takiej sytuacji mogę poprowadzić świecką część uroczystości, na przykład po Mszy Świętej i zakończeniu modlitwy na cmentarzu.

Jest wtedy przestrzeń na wspomnienia, muzykę, słowa bliskich oraz symboliczne gesty pożegnania.

Podczas jednego ze szkoleń dla celebrantów usłyszałam metaforę, która została ze mną na długo. Prowadzące przywołały słowa swojego mentora: „Na pogrzeb ludzie przychodzą z plecakiem pełnym ciężkich kamieni. Naszą rolą jest wyjąć kilka z tych kamieni i włożyć do niego prowiant na drogę".

Ta metafora dobrze opisuje to, jak postrzegam swoją rolę, przygotowując każdą ceremonię. Nie mogę sprawić, że żałoba będzie mniej bolesna. Mogę jednak stworzyć spokojną i bezpieczną przestrzeń, w której można się zatrzymać, poczuć bliskość innych ludzi i pożegnać zmarłą osobę „po swojemu”.

Chcę, aby ceremonia była właśnie takim momentem – spokojnym, uważnym i pełnym bliskości. Momentem, który nie usuwa ciężaru żałoby, ale może dać coś na dalszą drogę.